Hakkında
Neden yaptım
Yapı denetim derslerinde ve staj sırasında aynı soruyla tekrar tekrar karşılaştım: Şantiyeden gelen birkaç küp sonucu ya da sahada ölçülen birkaç etriye aralığı, projedeki varsayımlardan ne kadar uzaklaşıyor ve bu uzaklık ne anlama geliyor? Yönetmelik kriterleri “sağlar” veya “sağlamaz” der. Ama altı numunenin ortalaması sınırın 0,1 MPa altında kaldığında ya da üstünde kaldığında, gerçek betonun ne olduğunu bilmiyoruz; yalnızca bir tahminimiz var.
YapıLab bu tahmini görünür kılmak için yapıldı: Sonucu tek bir sayı olarak değil, belirsizliğiyle birlikte gösteriyor. Her sonucu da formülüne ve yönetmelik maddesine kadar izlenebilir tutuyor.
Yapı denetimdeki karşılığı
- Beton kabulü: TS 13515 Ek B1’e göre şantiye numunelerinin kabulü; sonucun yanında “gerçek karakteristik dayanımın projedeki sınıfın altında kalma olasılığı” verilir. Karot sonuçlarından TS EN 13791’e göre yerinde dayanım tahmin edilir.
- Donatı denetimi: Sahada tespit edilen kesit, donatı ve etriye bilgisiyle TBDY 2018 detay kurallarının kontrolü; ihlal edilen kural, çizimde ilgili eleman üzerinde madde numarasıyla gösterilir.
- Deprem davranışı: TBDY 2018 tasarım spektrumu, kayma çerçevesi modal analizi ve Newmark yöntemiyle zaman tanım alanında çözüm; binanın hesaplanan yer değiştirmelerle sallandığı 3B animasyon ve TBDY göreli kat ötelemesi kontrolü. B-1’de karotla bulunan yerinde dayanım doğrudan modele aktarılabilir.
- Sonraki adım: “projedeki bina ile sahadaki bina”nın olasılıksal karşılaştırması (malzeme belirsizliği → sınırın aşılma olasılığı).
Yöntemler
Betonarme hesaplar TS 500 ve TBDY 2018’e, beton uygunluğu TS EN 206 ve TS 13515’e, yerinde dayanım TS EN 13791:2019’a dayanır. Olasılık hesabı, bilgi vermeyen önselli bir Bayesçi normal (ve lognormal) modeldir; sonucu yayımlanmış tolerans çarpanlarıyla karşılaştırarak doğruladım. Ayrıntılar yöntem sayfasında, motor ile el çözümlerinin karşılaştırması doğrulama sayfasında.
Yazılım tarafında hesap motoru arayüzden tamamen ayrı, saf TypeScript olarak yazıldı. Her formülün birim testi var; altın testlerin beklenen değerleri motordan bağımsız elle çözüldü. Tüm hesaplar tarayıcıda çalışır; sunucu yoktur, girilen veri hiçbir yere gönderilmez.
Sınırlılıklar
Bu bir eğitim ve ön değerlendirme aracıdır; yapı güvenliği kararının yerine geçmez. Bazı yönetmelik maddeleri ikincil kaynaklardan alınmıştır ve asıl metinle doğrulanmayı beklemektedir; bunlar arayüzde * ile işaretlidir ve listesi açıktır. Kesme, kenetlenme ve kapasite tasarımı gibi konular henüz kapsamda değildir.