Doğrulama
Her örnekte beklenen değer motordan bağımsız elde edilmiştir: elle kurulan çözüm, diferansiyel denklemin kapalı form çözümü, yayımlanmış tablo değeri ya da sayısal yöntemin sağlaması gereken bir özdeşlik (enerji dengesi, zaman adımı yakınsaması). Motor sonucu yanında, bağıl sapmasıyla gösterilir. Bu sayfa ve otomatik testler (packages/engine/test/golden.test.ts) aynı veriyi kullanır; testler geçmeden yayın yapılmaz.
- Örnek
- 30
- Karşılaştırma
- 98
- Tolerans dışı
- 0
- En büyük bağıl sapma
- %4,9064
Sınırlılık: 15 örneğin el çözümü henüz bir hoca veya ders kitabı örneğiyle karşılaştırılmadı. Bu örnekler motorun formülleri doğru uyguladığını gösterir; formüllerin yönetmeliği doğru yansıttığını göstermez. Yönetmelikle teyit bekleyen maddeler yöntem sayfasında listelidir.
B-1 Beton kalitesi
- B-1-01El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
Şantiye kabulü — TS 13515 Ek B1 (n = 6)
C25/30, silindir numune, 6 deney sonucu: 28,5 · 31,2 · 27,9 · 30,4 · 29,8 · 32,1 MPa.
El çözümü
- Ortalamaf_{cm} = 179{,}9 / 6 = 29{,}983\ \text{MPa}
- Kriter 1 (n ≥ 5)29{,}983 \geq 25 + 2 = 27 \;\checkmark
- Kriter 2f_{\min} = 27{,}9 \geq 25 - 4 = 21 \;\checkmark
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Ortalama (MPa) 29,983 29,983 %0,0011 Uygun Tüm kriterler sağlanıyor (1 = evet) 1,0000 1,0000 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,01
- Ortalama
- B-1-02El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
İlk üretim — TS EN 206 (iki 3’lü grup)
C25/30 silindir; sonuçlar 33,0 · 29,5 · 31,0 | 28,0 · 30,5 · 27,0 MPa.
El çözümü
- 1. grup(33{,}0 + 29{,}5 + 31{,}0)/3 = 31{,}167 \geq 29 \;\checkmark
- 2. grup(28{,}0 + 30{,}5 + 27{,}0)/3 = 28{,}500 < 29 \;\times
- Tek sonuçf_{\min} = 27{,}0 \geq 21 \;\checkmark
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum En düşük grup ortalaması (MPa) 28,500 28,500 %0,0000 Uygun Ortalama kriteri aykırı (1 = evet) 1,0000 1,0000 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %10⁻⁴
- 1. grup
- B-1-03El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
Karot — TS EN 13791:2019 Madde 8 (n = 8)
Sekiz adet 2:1 karot: 24,1 · 26,8 · 22,5 · 25,9 · 27,3 · 23,8 · 25,0 · 26,2 MPa.
El çözümü
- Özetf_{c,m(8),is} = 201{,}6/8 = 25{,}20,\quad s = 1{,}646\ \text{MPa}
- s alt sınırıs_{\text{kul}} = \max(1{,}646,\ 0{,}08\cdot25{,}20 = 2{,}016) = 2{,}016
- İstatistik ölçütü25{,}20 - 2{,}00\cdot2{,}016 = 21{,}168\ \text{MPa}
- En düşük değer ölçütü22{,}5 + 4 = 26{,}5\ \text{MPa}
- Sonuçf_{ck,is} = \min(21{,}168;\ 26{,}5) = 21{,}168\ \text{MPa}
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum fck,is (MPa) 21,168 21,168 %0,0000 Uygun Kullanılan s (MPa) 2,0160 2,0160 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,01
- Özet
- B-1-04El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
Karot — küçük test bölgesi (n = 3, bir karot 1:1)
Karotlar: 21,0 (2:1) · 22,5 (2:1) · 28,0 (1:1) MPa.
El çözümü
- Dönüşüm0{,}82\cdot 28{,}0 = 22{,}96\ \text{MPa}
- Yayılım22{,}96 - 21{,}0 = 1{,}96 \leq 0{,}15\cdot 22{,}153 = 3{,}323 \;\checkmark
- Sonuçf_{ck,is} = f_{\min} = 21{,}0\ \text{MPa}
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum fck,is (MPa) 21,000 21,000 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %10⁻⁴
- Dönüşüm
- B-1-05Yayımlanmış tablo değeri
Olasılık hesabı ↔ tek taraflı tolerans çarpanı (n = 10)
Bilgi vermeyen önsel ile P(μ − 1,645σ ≥ x̄ − k·s) değeri, tolerans sınırının güven düzeyine eşittir. n = 10, kapsam %95, güven %95 için yayımlanmış çarpan k = 2,911. x̄ = 35, s = 2 MPa.
El çözümü
- EşikT = \bar{x} - k\,s = 35 - 2{,}911\cdot 2 = 29{,}178\ \text{MPa}
- BeklenenP(\mu - z_{0,95}\,\sigma \geq T) = 0{,}95
Dış kaynak: Natrella (1963), Experimental Statistics, NBS Handbook 91, Tablo A-7; NIST/SEMATECH e-Handbook §7.2.6.3
İstatistik · Gelman vd., Bayesian Data Analysis, 3. bs., §3.2İstatistik · NIST/SEMATECH e-Handbook, §7.2.6.3
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Olasılık 0,9500 0,9500 %0,0004 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,20
- Eşik
- B-1-06Yayımlanmış tablo değeri
Olasılık hesabı ↔ tek taraflı tolerans çarpanı (n = 20)
n = 20, kapsam %95, güven %95 için yayımlanmış çarpan k = 2,396. x̄ = 30, s = 3 MPa.
El çözümü
- EşikT = 30 - 2{,}396\cdot 3 = 22{,}812\ \text{MPa}
- BeklenenP = 0{,}95
Dış kaynak: Natrella (1963), Experimental Statistics, NBS Handbook 91, Tablo A-7
İstatistik · Gelman vd., Bayesian Data Analysis, 3. bs., §3.2İstatistik · NIST/SEMATECH e-Handbook, §7.2.6.3
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Olasılık 0,9500 0,9500 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,20
- Eşik
K-1 Donatılı kesit
- K-1-01El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
Tek donatılı dikdörtgen kiriş — eğilme taşıma gücü
300×500 mm, C25/30, B420C, alt 3Ø16, etriye Ø8, net örtü 25 mm. Basınç donatısı yok.
El çözümü
- Malzemef_{cd} = 25/1{,}5 = 16{,}667\ \text{MPa},\quad f_{yd} = 420/1{,}15 = 365{,}217\ \text{MPa},\quad k_1 = 0{,}85
- Donatı ve faydalı yükseklikA_s = 3\cdot\pi\cdot 16^2/4 = 603{,}19\ \text{mm}^2,\quad d = 500 - 25 - 8 - 16/2 = 459\ \text{mm}
- Denge (çelik akıyor varsayımı)a = \frac{A_s f_{yd}}{0{,}85 f_{cd} b} = \frac{603{,}19 \cdot 365{,}217}{0{,}85\cdot 16{,}667 \cdot 300} = 51{,}834\ \text{mm},\quad c = a/k_1 = 60{,}981\ \text{mm}
- Varsayım kontrolü\varepsilon_s = 0{,}003\,\frac{459 - 60{,}981}{60{,}981} = 0{,}01958 > \varepsilon_{yd} = 0{,}001826 \;\checkmark
- MomentM_r = A_s f_{yd}\,(d - a/2) = 220\,294{,}6 \cdot (459 - 25{,}917) = 95{,}406\ \text{kN·m}
- Oranlar\rho_{\min} = 0{,}8\cdot 1{,}1667/365{,}217 = 0{,}002556,\quad \rho_b = 0{,}85\cdot0{,}85\cdot\tfrac{16{,}667}{365{,}217}\cdot\tfrac{600}{965{,}217} = 0{,}020496
TS 500:2000 · 6.2.5*TS 500:2000 · 7.1, Çizelge 7.1TS 500:2000 · 7.1*TS 500:2000 · 7.3*
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Tarafsız eksen derinliği c (mm) 60,981 60,981 %0,0000 Uygun Blok derinliği a (mm) 51,834 51,834 %0,0003 Uygun Taşıma gücü momenti Mr (kN·m) 95,406 95,406 %0,0004 Uygun ρmin 0,002556 0,002556 %0,0174 Uygun ρb 0,020496 0,020496 %0,0018 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,10
- Malzeme
- K-1-02El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
Çift donatılı kiriş — basınç donatısı akmıyor
300×500 mm, C30/37, B420C, alt 4Ø20, üst 2Ø14, etriye Ø10, net örtü 25 mm.
El çözümü
- GeometriA_s = 1256{,}64\ \text{mm}^2,\ A'_s = 307{,}88\ \text{mm}^2,\ d = 500-25-10-10 = 455,\ d' = 25+10+7 = 42\ \text{mm}
- Malzemef_{cd} = 20\ \text{MPa},\ k_1 = 0{,}82,\ f_{yd} = 365{,}217\ \text{MPa},\ E_s\varepsilon_{cu} = 600\ \text{MPa}
- Denge (basınç çeliği elastik)0{,}85 f_{cd} b k_1 c^2 + (600A'_s - A_s f_{yd})\,c - 600A'_s d' = 0 \Rightarrow 4182\,c^2 - 274\,220{,}1\,c - 7\,758\,477 = 0
- Kökc = 86{,}916\ \text{mm},\quad a = 0{,}82\cdot c = 71{,}271\ \text{mm}
- Kontrol\varepsilon'_s = 0{,}003\tfrac{86{,}916-42}{86{,}916} = 0{,}00155 < \varepsilon_{yd} \Rightarrow \sigma'_s = 310{,}07\ \text{MPa};\ \varepsilon_s = 0{,}0127 > \varepsilon_{yd}\ \checkmark
- MomentM_r = F_c(d - a/2) + F'_s(d - d') = 363{,}48(455-35{,}64) + 95{,}46(413) = 191{,}858\ \text{kN·m}
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Tarafsız eksen derinliği c (mm) 86,916 86,916 %0,0003 Uygun Basınç donatısı gerilmesi σ′s (MPa) 310,066 310,066 %0,0001 Uygun Taşıma gücü momenti Mr (kN·m) 191,858 191,858 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,10
- Geometri
- K-1-03El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
Kolon sarılma bölgesi — gerekli enine donatı Ash
400×400 mm, C30/37, B420C, 8Ø16, etriye Ø10/100, her doğrultuda 3 kol, net örtü 25 mm, Nd > 0,20·Ac·fck.
El çözümü
- Çekirdekb_k = 400 - 2\cdot 25 - 10 = 340\ \text{mm},\quad A_{ck} = 340^2 = 115\,600\ \text{mm}^2,\quad A_c/A_{ck} = 1{,}3841
- Birinci koşul0{,}30\cdot100\cdot340\cdot\tfrac{30}{420}\cdot(1{,}3841-1) = 279{,}83\ \text{mm}^2
- İkinci koşul0{,}075\cdot100\cdot340\cdot\tfrac{30}{420} = 182{,}14\ \text{mm}^2
- SonuçA_{sh} \geq 279{,}83\ \text{mm}^2;\quad 3\varnothing10 = 235{,}62\ \text{mm}^2 \;\text{yetersiz}
- Aralık sınırıs \leq \min(400/3,\ 150,\ 6\cdot16) = 96\ \text{mm} \Rightarrow s = 100\ \text{mm yetersiz}
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Gerekli Ash (mm²) 279,832 279,832 %0,0000 Uygun Sarılma bölgesi s sınırı (mm) 96,000 96,000 %0,0000 Uygun Ash kontrolü aykırı (1 = evet) 1,0000 1,0000 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,10 / %10⁻⁴
- Çekirdek
D-1 Deprem: spektrum, modal analiz ve dinamik çözücü
- D-1-01El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
İki katlı düzgün kayma çerçevesi — periyotlar ve etkin kütle
m₁ = m₂ = 100 t, k₁ = k₂ = 40 000 kN/m. Karakteristik denklem elle kurulup kapalı formla çözüldü.
El çözümü
- Matrisler\mathbf{M} = 100\begin{bmatrix}1&0\\0&1\end{bmatrix}\ \text{t},\quad \mathbf{K} = 40\,000\begin{bmatrix}2&-1\\-1&1\end{bmatrix}\ \text{kN/m}
- Karakteristik denklem (x = ω²m/k)(2-x)(1-x) - 1 = x^2 - 3x + 1 = 0 \Rightarrow x = \tfrac{3\mp\sqrt5}{2} = 0{,}381966;\ 2{,}618034
- Periyotlar (k/m = 400 s⁻²)\omega_1 = \sqrt{0{,}381966\cdot400} = 12{,}3607,\ T_1 = 0{,}50832\ \text{s};\quad \omega_2 = 32{,}3607,\ T_2 = 0{,}19416\ \text{s}
- Mod şekli-\phi_1 + (1-x)\,\phi_2 = 0 \Rightarrow \boldsymbol{\phi}_1 = (0{,}618034;\ 1),\quad \boldsymbol{\phi}_2 = (-1{,}618034;\ 1)
- Katılım ve etkin kütle\Gamma_1 = \tfrac{1{,}618034}{1{,}381966} = 1{,}170820,\quad \tfrac{M^*_1}{M} = \tfrac{1{,}618034^2/1{,}381966}{2} = 0{,}947214
Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 1 ve 9Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 10 ve 13
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum T₁ (s) 0,5083 0,5083 %0,0001 Uygun T₂ (s) 0,1942 0,1942 %0,0001 Uygun Γ₁ (üst kat = 1) 1,1708 1,1708 %0,0000 Uygun M*₁ / M 0,9472 0,9472 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,01
- Matrisler
- D-1-02El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
İki katlı, kütle ve rijitliği farklı kayma çerçevesi
m₁ = 200 t, m₂ = 100 t; k₁ = 80 000 kN/m, k₂ = 40 000 kN/m. Köşegeni farklı kütle matrisiyle Cholesky dönüşümünü sınar.
El çözümü
- Matrisler\mathbf{M} = 100\begin{bmatrix}2&0\\0&1\end{bmatrix}\ \text{t},\quad \mathbf{K} = 40\,000\begin{bmatrix}3&-1\\-1&1\end{bmatrix}\ \text{kN/m}
- Karakteristik denklem(3-2x)(1-x) - 1 = 2x^2 - 5x + 2 = 0 \Rightarrow x = \tfrac12;\ 2
- Periyotlar\omega_1 = \sqrt{200} = 14{,}1421,\ T_1 = 0{,}444288\ \text{s};\quad \omega_2 = \sqrt{800} = 28{,}2843,\ T_2 = 0{,}222144\ \text{s}
- Mod şekli\boldsymbol{\phi}_1 = (0{,}5;\ 1),\quad \boldsymbol{\phi}_2 = (-1;\ 1)
- Katılım ve etkin kütle\Gamma_1 = \tfrac{2\cdot0{,}5 + 1}{2\cdot0{,}25 + 1} = \tfrac43,\quad \tfrac{M^*_1}{M} = \tfrac{2^2/1{,}5}{3} = \tfrac89 = 0{,}888889
Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 1 ve 9Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 10 ve 13Sayısal Yöntemler · Golub & Van Loan, Matrix Computations — Cholesky ayrışımı ve simetrik Jacobi yöntemi
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum T₁ (s) 0,4443 0,4443 %0,0001 Uygun T₂ (s) 0,2221 0,2221 %0,0001 Uygun Γ₁ (üst kat = 1) 1,3333 1,3333 %0,0000 Uygun M*₁ / M 0,8889 0,8889 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,01 / %10⁻⁴
- Matrisler
- D-1-03El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
Üç katlı düzgün kayma çerçevesi — üç mod
Her katta m = 100 t, k = 40 000 kN/m. Kübik karakteristik denklemin kökleri trigonometrik (Viète) çözümle bulundu.
El çözümü
- Karakteristik denklem\det\begin{bmatrix}2-x&-1&0\\-1&2-x&-1\\0&-1&1-x\end{bmatrix} = -(x^3 - 5x^2 + 6x - 1) = 0
- Köklerx_j = 4\sin^2\!\tfrac{(2j-1)\pi}{14}:\quad 0{,}198062;\ 1{,}554958;\ 3{,}246980
- PeriyotlarT_j = \tfrac{2\pi}{\sqrt{400\,x_j}}:\quad T_1 = 0{,}705909;\ T_2 = 0{,}251936;\ T_3 = 0{,}174345\ \text{s}
- Temel mod\phi_2 = 1 - x,\ \phi_1 = (2-x)\phi_2 - 1 \Rightarrow \boldsymbol{\phi}_1 = (0{,}445042;\ 0{,}801938;\ 1)
- Katılım ve etkin kütle\Gamma_1 = \tfrac{2{,}246980}{1{,}841166} = 1{,}220411,\quad \tfrac{M^*_1}{M} = 0{,}914079
Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 1 ve 9Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 10 ve 13
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum T₁ (s) 0,7059 0,7059 %0,0001 Uygun T₂ (s) 0,2519 0,2519 %0,0001 Uygun T₃ (s) 0,1743 0,1743 %0,0001 Uygun Γ₁ (üst kat = 1) 1,2204 1,2204 %0,0000 Uygun M*₁ / M 0,9141 0,9141 %0,0001 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,01
- Karakteristik denklem
- D-1-04El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
Üç katlı, rijitliği yukarı doğru azalan kayma çerçevesi
Her katta m = 100 t; k₁ = 120 000, k₂ = 80 000, k₃ = 40 000 kN/m.
El çözümü
- Karakteristik denklem (k = 40 000)\det\begin{bmatrix}5-x&-2&0\\-2&3-x&-1\\0&-1&1-x\end{bmatrix} = -(x^3 - 9x^2 + 18x - 6) = 0
- Kökler (Viète)x = 0{,}415775;\ 2{,}294280;\ 6{,}289945\quad (\textstyle\sum x = 9,\ \prod x = 6\ \checkmark)
- PeriyotlarT_1 = 0{,}487215;\ T_2 = 0{,}207409;\ T_3 = 0{,}125264\ \text{s}
- Temel mod\phi_2 = 1 - x,\ \phi_1 = \tfrac{(3-x)\phi_2 - 1}{2} \Rightarrow \boldsymbol{\phi}_1 = (0{,}254885;\ 0{,}584225;\ 1)
- Katılım ve etkin kütle\Gamma_1 = 1{,}307779,\quad M^*_1/M = 0{,}801717
Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 1 ve 9Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 10 ve 13
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum T₁ (s) 0,4872 0,4872 %0,0001 Uygun T₂ (s) 0,2074 0,2074 %0,0002 Uygun T₃ (s) 0,1253 0,1253 %0,0000 Uygun Γ₁ (üst kat = 1) 1,3078 1,3078 %0,0000 Uygun M*₁ / M 0,8017 0,8017 %0,0001 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,01
- Karakteristik denklem (k = 40 000)
- D-1-05El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
Tek katlı çerçeve — kolonlardan rijitlik, alandan kütle
4 adet 400×400 mm kolon, h = 3,0 m, C25/30, etkin rijitlik çarpanı 0,70; kat alanı 300 m², g = 7 kN/m², q = 2 kN/m², n = 0,30.
El çözümü
- Elastisite modülüE_c = 3250\sqrt{25} + 14\,000 = 30\,250\ \text{MPa}
- Atalet momentiI = 400\cdot400^3/12 = 2{,}1333\cdot10^9\ \text{mm}^4
- Kat rijitliğik = 4\cdot\tfrac{12\cdot0{,}70\cdot30\,250\cdot2{,}1333\cdot10^9}{3000^3} = 4\cdot20\,077{,}04 = 80\,308{,}15\ \text{kN/m}
- Kütlem = \tfrac{300\,(7 + 0{,}30\cdot2)}{9{,}81} = \tfrac{2280}{9{,}81} = 232{,}416\ \text{t}
- PeriyotT = 2\pi\sqrt{m/k} = 2\pi\sqrt{232{,}416/80\,308{,}15} = 0{,}338013\ \text{s}
TS 500:2000 · 3.3*TBDY 2018 · 4.5.8, Tablo 4.2*TBDY 2018 · 4.5.9, Tablo 4.3*Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 1 ve 9
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Ec (MPa) 30.250,000 30.250,000 %0,0000 Uygun Kat rijitliği k (kN/m) 80.308,150 80.308,148 %0,0000 Uygun Kat kütlesi m (t) 232,416 232,416 %0,0000 Uygun T₁ (s) 0,3380 0,3380 %0,0001 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %10⁻⁷ / %10⁻⁴ / %10⁻³
- Elastisite modülü
- D-2-01El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
TBDY tasarım spektrumu — tablo enterpolasyonu ve dört bölge
SS = 0,90, S1 = 0,25, zemin ZD, DD-2. FS ve F1 tablo sütunları arasında doğrusal enterpolasyonla.
El çözümü
- FS (ZD, 0,75 < SS < 1,00)F_S = 1{,}2 + (1{,}1 - 1{,}2)\cdot\tfrac{0{,}90 - 0{,}75}{1{,}00 - 0{,}75} = 1{,}14
- F1 (ZD, 0,2 < S1 < 0,3)F_1 = 2{,}2 + (2{,}0 - 2{,}2)\cdot\tfrac{0{,}25 - 0{,}20}{0{,}30 - 0{,}20} = 2{,}10
- Tasarım katsayılarıS_{DS} = 0{,}90\cdot1{,}14 = 1{,}026,\quad S_{D1} = 0{,}25\cdot2{,}10 = 0{,}525
- Köşe periyotlarıT_A = 0{,}2\cdot0{,}525/1{,}026 = 0{,}10234\ \text{s},\quad T_B = 0{,}51170\ \text{s}
- Dört bölgeS_{ae}(0{,}05) = (0{,}4 + 0{,}6\cdot\tfrac{0{,}05}{0{,}10234})\cdot1{,}026 = 0{,}71116;\ S_{ae}(1{,}0) = 0{,}525;\ S_{ae}(8) = \tfrac{0{,}525\cdot6}{64} = 0{,}04922
TBDY 2018 · 2.3.3, Tablo 2.1 ve Tablo 2.2*TBDY 2018 · 2.3.4, Denk. (2.2)–(2.3)*
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum SDS (g) 1,0260 1,0260 %0,0000 Uygun SD1 (g) 0,5250 0,5250 %0,0000 Uygun TB (s) 0,5117 0,5117 %0,0000 Uygun Sae(0,05 s) (g) 0,7112 0,7112 %0,0001 Uygun Sae(0,30 s) (g) 1,0260 1,0260 %0,0000 Uygun Sae(1,0 s) (g) 0,5250 0,5250 %0,0000 Uygun Sae(8,0 s) (g) 0,049219 0,049219 %0,0001 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %10⁻⁴ / %10⁻³
- FS (ZD, 0,75 < SS < 1,00)
- D-3-01Kapalı form (analitik) çözüm
Tek serbestlik dereceli sönümlü serbest titreşim
T = 1 s, ξ = %5, u₀ = 10 mm, v₀ = 0; Δt = 0,01 s. Newmark çözümü kapalı form çözümle karşılaştırılıyor.
Kapalı form çözüm
- Kapalı formu(t) = e^{-\xi\omega t}\left[u_0\cos\omega_D t + \dfrac{\xi\omega u_0}{\omega_D}\sin\omega_D t\right],\quad \omega = 2\pi,\ \omega_D = \omega\sqrt{1-\xi^2} = 6{,}27533
- t = 1 su(1) = e^{-0{,}31416}\,[10\cos 6{,}27533 + 0{,}50063\sin 6{,}27533] = 7{,}30093\ \text{mm}
- t = 2,5 s ve 5 su(2{,}5) = -4{,}55402\ \text{mm},\quad u(5) = 2{,}07310\ \text{mm}
Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 2Yapı Dinamiği · Newmark (1959); Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 5
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum u(1,0 s) (mm) 7,3009 7,3023 %0,0188 Uygun u(2,5 s) (mm) -4,5540 -4,5558 %0,0402 Uygun u(5,0 s) (mm) 2,0731 2,0743 %0,0576 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,10 / %0,20
- Kapalı form
- D-3-02Kapalı form (analitik) çözüm
Harmonik yükleme — kalıcı durum genliği ve dinamik büyütme
T = 1 s, ξ = %5, p(t) = k·(10 mm)·sin(ω̄t); r = ω̄/ω = 0,8 ve 1,0. 60 s çözülür, son 10 s’deki en büyük genlik ölçülür.
Kapalı form çözüm
- Dinamik büyütmeR_d = \dfrac{1}{\sqrt{(1-r^2)^2 + (2\xi r)^2}}
- r = 0,8R_d = 1/\sqrt{0{,}36^2 + 0{,}08^2} = 2{,}71163 \Rightarrow u_0 = 27{,}1163\ \text{mm}
- r = 1,0 (rezonans)R_d = 1/(2\xi) = 10 \Rightarrow u_0 = 100\ \text{mm}
- Geçici tepkie^{-\xi\omega t} = e^{-0{,}314\cdot 50} \approx 1{,}5\cdot10^{-7}\ (t = 50\ \text{s’de ihmal edilebilir})
Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 3Yapı Dinamiği · Newmark (1959); Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 5
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Genlik (r = 0,8) (mm) 27,116 27,135 %0,0691 Uygun Genlik (r = 1,0) (mm) 100,000 99,963 %0,0372 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,20
- Dinamik büyütme
- D-3-03Kapalı form (analitik) çözüm
Tepki spektrumu — ani (basamak) yer ivmesi
üg = 1000 mm/s² sabit (t ≥ 0), ξ = %5. Sönümlü sistemin en büyük yer değiştirmesi kapalı formla bilinir; spektral ivme periyottan bağımsızdır.
Kapalı form çözüm
- Basamak tepkisiu(t) = -\dfrac{a_0}{\omega^2}\left[1 - e^{-\xi\omega t}\left(\cos\omega_D t + \tfrac{\xi}{\sqrt{1-\xi^2}}\sin\omega_D t\right)\right]
- En büyük değer (ωD·t = π)S_d = \dfrac{a_0}{\omega^2}\left(1 + e^{-\xi\pi/\sqrt{1-\xi^2}}\right) = 1{,}854468\,\dfrac{a_0}{\omega^2}
- Spektral ivmeS_a = \omega^2 S_d / g = 1{,}854468\cdot 1000/9810 = 0{,}189039\,g
- T = 1 sS_d = 1{,}854468\cdot1000/(2\pi)^2 = 46{,}9742\ \text{mm}
Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 6Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 2
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Sa (T = 0,5 s) (g) 0,1890 0,1891 %0,0175 Uygun Sa (T = 2,0 s) (g) 0,1890 0,1890 %0,0008 Uygun Sd (T = 1,0 s) (mm) 46,974 46,976 %0,0042 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,10
- Basamak tepkisi
- D-3-04İç tutarlılık (özdeşlik)
Enerji dengesi ve zaman adımı yakınsaması (5 katlı bina, sentetik kayıt)
5 katlı örnek bina (her katta 300 m², 20 kolon 40×40, C25/30, 0,70·EI), sentetik kayıt (tohum 2018, PGA = 0,3 g), Rayleigh %5 (1. ve 2. mod).
Beklenen özdeşlik
- Enerji dengesi\varepsilon = \dfrac{\max_t\lvert E_K + E_S + E_D - E_I\rvert}{\max_t\lvert E_I\rvert} \approx 0
- Neden sıfır? Ortalama ivme yönteminde yer değiştirme artımı hızların ortalamasıyla ilerler; yamuk kuralıyla biriken enerji terimleri tam dengelenir.\Delta u = \tfrac{\Delta t}{2}\,(\dot u_i + \dot u_{i+1})
- Yakınsama\dfrac{\lvert u_{5,\max}^{\Delta t} - u_{5,\max}^{\Delta t/2}\rvert}{u_{5,\max}^{\Delta t/2}} < \%1
Yapı Dinamiği · Uang & Bertero (1990); Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 7Yapı Dinamiği · Newmark (1959); Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 5Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 11
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Enerji dengesi hatası ε 0,0000 0,000000 %0,0000 Uygun Çatı yer değiştirmesi farkı (Δt ↔ Δt/2) 0,0000 0,000965 %0,0965 Uygun En büyük göreli öteleme farkı (Δt ↔ Δt/2) 0,0000 0,004223 %0,4223 Uygun Kabul: hata ≤ %10⁻⁷ / %1,00
- Enerji dengesi
R-1 Olasılıksal analiz: Monte Carlo, kırılganlık, bilineer çözücü
- R-1-01Kapalı form (analitik) çözüm
Monte Carlo ↔ kapalı form: g = R − S, Pf = Φ(−β)
Kapasite R ve talep S normal (bağımsız ve ρ = 0,5) ve lognormal. 40 000 örnek, tohum 2026; düz MC ve LHS. Analitik Pf, Wilson %95 aralığının içinde olmalı.
Kapalı form çözüm
- Normal, bağımsız (μR = 10, σR = 1,5; μS = 6, σS = 1)\beta = \dfrac{10 - 6}{\sqrt{1{,}5^2 + 1^2}} = 2{,}21880,\qquad P_f = \Phi(-\beta) = 0{,}013250
- Normal, ρ = 0,5 (μR = 9)\beta = \dfrac{9 - 6}{\sqrt{1{,}5^2 + 1^2 - 2\cdot0{,}5\cdot1{,}5\cdot1}} = 2{,}26779,\qquad P_f = 0{,}011671
- Lognormal (aynı ortalama ve sapmalar)\zeta^2 = \ln(1 + V^2),\ \lambda = \ln m - \zeta^2/2 \Rightarrow \beta = \dfrac{\lambda_R - \lambda_S}{\sqrt{\zeta_R^2 + \zeta_S^2}} = 2{,}30408,\ P_f = 0{,}010609
- Monte Carlo\hat P_f = k/N,\quad \text{Wilson \%95: } \dfrac{\hat p + \frac{z^2}{2N} \pm z\sqrt{\frac{\hat p(1-\hat p)}{N} + \frac{z^2}{4N^2}}}{1 + z^2/N}
Güvenilirlik · Cornell (1969); Melchers & Beck, Structural Reliability Analysis and PredictionGüvenilirlik · Melchers & Beck, Structural Reliability Analysis and Predictionİstatistik · Brown, Cai & DasGupta (2001), Statistical Science 16(2)Güvenilirlik · McKay, Beckman & Conover (1979), Technometrics 21(2)Güvenilirlik · Liu & Der Kiureghian (1986), Nataf dönüşümü
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum P̂f, normal, düz MC 0,013250 0,012600 %4,9064 Uygun Analitik Pf aralıkta (normal, MC; 1 = evet) 1,0000 1,0000 %0,0000 Uygun Analitik Pf aralıkta (normal, LHS; 1 = evet) 1,0000 1,0000 %0,0000 Uygun Analitik Pf aralıkta (ρ = 0,5, MC; 1 = evet) 1,0000 1,0000 %0,0000 Uygun P̂f, lognormal, LHS 0,010609 0,010125 %4,5622 Uygun Analitik Pf aralıkta (lognormal, LHS; 1 = evet) 1,0000 1,0000 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %12,00
- Normal, bağımsız (μR = 10, σR = 1,5; μS = 6, σS = 1)
- R-1-02İç tutarlılık (özdeşlik)
Tekrarlanabilirlik ve LHS ↔ düz Monte Carlo yakınsaması
Aynı tohum aynı örnekleri üretir (işçi sayısından bağımsız). g = R − S (μR = 10, σR = 1,5; μS = 7, σS = 1) için N = 1000 ile 40 tekrar: P̂f’nin analitik değere göre karekök ortalama hatası.
Beklenen özdeşlik
- Tekrarlanabilirlik\text{tohum } s \Rightarrow \{x_i\}_{i=1}^N \text{ birebir aynı};\quad \text{fark} = 0
- Karşılaştırma ölçütü\text{RMSE} = \sqrt{\tfrac{1}{40}\textstyle\sum_r (\hat P_{f,r} - P_f)^2},\qquad P_f = \Phi(-3/\sqrt{3{,}25}) = 0{,}04807
- Beklenen\text{RMSE}_{\text{LHS}} / \text{RMSE}_{\text{MC}} < 1
Güvenilirlik · McKay, Beckman & Conover (1979), Technometrics 21(2)Güvenilirlik · Melchers & Beck, Structural Reliability Analysis and Prediction
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Aynı tohumla iki tasarım arasındaki en büyük fark 0,0000 0,0000 %0,0000 Uygun RMSE(LHS) < RMSE(MC) (1 = evet) 1,0000 1,0000 %0,0000 Uygun Kabul: hata ≤ %10⁻¹⁰
- Tekrarlanabilirlik
- R-1-03İç tutarlılık (özdeşlik)
Kırılganlık uydurması: bilinen parametreleri geri bulma
θ = 0,45 g, β = 0,40 lognormal eğriden 10 düzeyde (0,1–1,0 g) 2000’er tohumlu binom deneme üretilir; en çok olabilirlik uydurması parametreleri geri bulmalı.
Beklenen özdeşlik
- Üretici modelP(\text{aşım} \mid x) = \Phi\!\left(\dfrac{\ln(x/0{,}45)}{0{,}40}\right),\qquad k_j \sim \text{Binom}(2000,\ P_j)
- Olabilirlik\ell(\theta,\beta) = \textstyle\sum_j \left[k_j\ln P_j + (n_j - k_j)\ln(1 - P_j)\right]
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum θ (medyan) (g) 0,4500 0,4501 %0,0133 Uygun β 0,4000 0,4060 %1,5032 Uygun Kabul: hata ≤ %3,00 / %8,00
- Üretici model
- R-2-01İç tutarlılık (özdeşlik)
Bilineer çözücü ↔ doğrusal çözücü (küçük genlik)
3 katlı düzgün çerçeve (100 t, 40 000 kN/m), sentetik kayıt 0,015 g. Akma kuvveti hiç aşılmıyor; iki çözücü aynı yer değiştirmeleri vermeli.
Beklenen özdeşlik
- Yay elastik bölgede|f| < F_y \Rightarrow f = k\,\delta,\ k_t = k \Rightarrow \text{Newton–Raphson tek adımda doğrusal çözüme iner}
- Ölçüt\max_t |u^{\text{bilineer}} - u^{\text{doğrusal}}| \,/\, \max_t |u| \approx 0
Yapı Dinamiği · Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 5 ve 7Yapı Dinamiği · Newmark (1959); Chopra, Dynamics of Structures, Bölüm 5
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Bağıl en büyük fark 0,0000 0,000000 %0,0000 Uygun Kabul: hata ≤ %10⁻⁷
- Yay elastik bölgede
- R-2-02El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
Kolon kesme dayanımı (TS 500) — kat akma kuvvetinin kesme sınırı
400×400 mm, fc = 25 MPa, fyw = 420 MPa (malzeme katsayısı yok), Ø8/100 iki kol, net örtü 25 mm, boyuna Ø16, N = 500 kN.
El çözümü
- Faydalı yükseklik ve çekme dayanımıd = 400 - 25 - 8 - 16/2 = 359\ \text{mm},\quad f_{ct} = 0{,}35\sqrt{25} = 1{,}75\ \text{MPa}
- Eğik çatlamaV_{cr} = 0{,}65\cdot1{,}75\cdot400\cdot359\cdot\left(1 + 0{,}07\cdot\tfrac{500\,000}{160\,000}\right) = 199{,}08\ \text{kN},\quad V_c = 0{,}8\,V_{cr} = 159{,}26\ \text{kN}
- Etriye katkısıV_w = \tfrac{2\cdot50{,}27}{100}\cdot420\cdot359 = 151{,}58\ \text{kN}
- Kesme dayanımıV_r = 159{,}26 + 151{,}58 = 310{,}84\ \text{kN} \leq 0{,}22\cdot25\cdot400\cdot359 = 789{,}8\ \text{kN}
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Vc (kN) 159,261 159,261 %0,0002 Uygun Vw (kN) 151,581 151,581 %0,0003 Uygun Vr (kN) 310,842 310,842 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %10⁻³
- Faydalı yükseklik ve çekme dayanımı
O-1 Olgunluk: Nurse-Saul, Arrhenius, kalibrasyon uydurması
- O-1-01Kapalı form (analitik) çözüm
Sabit sıcaklıkta Nurse-Saul olgunluğu = (T − T0)·t
Sabit beton sıcaklığında sıcaklık-zaman faktörünün kapalı formu. 1 saatlik adımlarla sayısal toplam.
Kapalı form çözüm
- T = 20 °C, T0 = 0 °C, t = 72 hM = (20 - 0)\cdot 72 = 1440\ ^\circ\text{C·h}
- T = 12 °C, T0 = −10 °C, t = 168 hM = (12 + 10)\cdot 168 = 3696\ ^\circ\text{C·h}
- T = −5 °C < T0T_a < T_0 \Rightarrow M = 0
ASTM C1074 · Madde 5.1 (sıcaklık-zaman faktörü); Nurse (1949), Saul (1951)*
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum M (20 °C, 72 h) (°C·h) 1.440,000 1.440,000 %0,0000 Uygun M (12 °C, T0 = −10 °C, 168 h) (°C·h) 3.696,000 3.696,000 %0,0000 Uygun M (−5 °C, 48 h) (°C·h) 0,0000 0,0000 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %10⁻¹⁰
- T = 20 °C, T0 = 0 °C, t = 72 h
- O-1-02Kapalı form (analitik) çözüm
Referans sıcaklıkta iki yöntem aynı eşdeğer yaşı verir
Ts = 20 °C, T0 = 0 °C, Q = 5000 K. 20 °C’de 120 h ve 8 °C’de 100 h sabit sıcaklık.
Kapalı form çözüm
- T = Tst_e^{NS} = \dfrac{(20-0)\cdot 120}{20-0} = 120\ \text{h},\qquad t_e^{A} = e^{0}\cdot 120 = 120\ \text{h}
- T = 8 °C, Nurse-Sault_e^{NS} = \dfrac{8 - 0}{20 - 0}\cdot 100 = 40\ \text{h}
- T = 8 °C, Arrheniust_e^{A} = \exp\!\left[-5000\left(\tfrac{1}{281{,}15} - \tfrac{1}{293{,}15}\right)\right]\cdot 100 = 0{,}482880\cdot 100 = 48{,}288\ \text{h}
ASTM C1074 · Madde 5.1 (sıcaklık-zaman faktörü); Nurse (1949), Saul (1951)*ASTM C1074 · Madde 5.2 (eşdeğer yaş); Freiesleben Hansen & Pedersen (1977)*
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum te Nurse-Saul (20 °C) (h) 120,000 120,000 %0,0000 Uygun te Arrhenius (20 °C) (h) 120,000 120,000 %0,0000 Uygun te Nurse-Saul (8 °C) (h) 40,000 40,000 %0,0000 Uygun te Arrhenius (8 °C) (h) 48,288 48,288 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %10⁻¹⁰ / %10⁻⁴
- T = Ts
- O-1-03İç tutarlılık (özdeşlik)
Kalibrasyon uydurması bilinen parametreleri geri bulur
Parametreleri bilinen eğrilerden üretilen sentetik veri: logaritmik a = 12, b = 7 (1–28 gün, 6 yaş); hiperbolik Su = 40 MPa, k = 0,4 1/gün, t0 = 0,5 gün (7 yaş). Değerlere ±10⁻⁷ MPa’lık işaret değiştiren sapma eklendi (s > 0 olsun diye).
Beklenen özdeşlik
- LogaritmikS = 12 + 7\ln t_e
- HiperbolikS = \dfrac{40\cdot 0{,}4\,(t_e - 0{,}5)}{1 + 0{,}4\,(t_e - 0{,}5)}
ASTM C1074 · Ek X1; Plowman (1956), Magazine of Concrete Research 8(22)ASTM C1074 · Ek X1; Carino (1984), Cement, Concrete and Aggregates 6(2)İstatistik · Bates & Watts (1988), Nonlinear Regression Analysis and Its Applications, Bölüm 2; Marquardt (1963)
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum a (MPa) 12,000 12,000 %0,0000 Uygun b (MPa) 7,0000 7,0000 %0,0000 Uygun Su (MPa) 40,000 40,000 %0,0000 Uygun k (1/gün) 0,4000 0,4000 %0,0000 Uygun t0 (gün) 0,5000 0,5000 %0,0000 Uygun Kabul: hata ≤ %10⁻⁴ / %10⁻³
- Logaritmik
- O-1-04Kapalı form (analitik) çözüm
Düzensiz zaman aralıklı sıcaklık kaydı
Veri kaydedici CSV’si: 05.01.2026 08:00, 08:15, 09:00, 12:30 ve 06.01.2026 00:00; 10,0 / 10,5 / 12,0 / 19,0 / 8,0 °C (noktalı virgül, ondalık virgül). Ayrıca −4 → 6 °C’lik 10 saatlik rampa (T0 = 0 °C’yi kesen aralık).
Kapalı form çözüm
- Aralıklar (h)\Delta t = 0{,}25;\ 0{,}75;\ 3{,}5;\ 11{,}5
- Yamuk toplamı (T0 = 0)M = 0{,}25\cdot10{,}25 + 0{,}75\cdot11{,}25 + 3{,}5\cdot15{,}5 + 11{,}5\cdot13{,}5 = 220{,}5\ ^\circ\text{C·h}
- T0’ı kesen aralıkT: -4 \to 6\ ^\circ\text{C};\ T_0 \text{ üstünde } 6\ \text{h} \Rightarrow M = \tfrac12\cdot 6\cdot 6 = 18\ ^\circ\text{C·h}
ASTM C1074 · Madde 5.1 (sıcaklık-zaman faktörü); Nurse (1949), Saul (1951)*
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum Kayıt süresi (h) 16,000 16,000 %0,0000 Uygun M (CSV) (°C·h) 220,500 220,500 %0,0000 Uygun M (T0’ı kesen rampa) (°C·h) 18,000 18,000 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %10⁻¹⁰
- Aralıklar (h)
- O-1-05El çözümü · hoca/kitapla doğrulanacak
Logaritmik kalibrasyon ve söküm zamanı (el çözümü)
20 °C’de kürlenmiş numuneler: 1 g → 10, 3 g → 19, 7 g → 23, 28 g → 34 MPa. Sahada sabit 20 °C; gerekli dayanım 21 MPa (döşeme, C30/37 × 0,70).
El çözümü
- x = ln tex = 0;\ 1{,}098612;\ 1{,}945910;\ 3{,}332205,\quad \bar x = 1{,}594182,\ \bar y = 21{,}5
- Kareler toplamlarıS_{xx} = 5{,}931441,\quad S_{xy} = 41{,}824891
- Parametrelerb = S_{xy}/S_{xx} = 7{,}051388,\quad a = \bar y - b\bar x = 10{,}258805
- UyumSSR = 2{,}076450,\ SST = 297 \Rightarrow R^2 = 0{,}993009,\ s = \sqrt{2{,}07645/2} = 1{,}018933
- Ortalama tepkinin standart hatası (te = 7 gün)s\sqrt{\tfrac14 + \tfrac{(1{,}945910 - 1{,}594182)^2}{5{,}931441}} = 0{,}530293
- Söküm (ortalama eğri, 20 °C)t_e^* = \exp\!\left(\tfrac{21 - 10{,}258805}{7{,}051388}\right) = 4{,}587218\ \text{gün}
ASTM C1074 · Ek X1; Plowman (1956), Magazine of Concrete Research 8(22)İstatistik · Montgomery, Peck & Vining, Introduction to Linear Regression Analysis, 5. bs., Bölüm 2–3ACI · ACI 347R-14, 3.7; TS EN 13670 8.5*
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum a (MPa) 10,259 10,259 %0,0000 Uygun b (MPa) 7,0514 7,0514 %0,0000 Uygun R² 0,9930 0,9930 %0,0000 Uygun s (MPa) 1,0189 1,0189 %0,0000 Uygun Ortalama tepkinin standart hatası (7 gün) (MPa) 0,5303 0,5303 %0,0000 Uygun Söküm zamanı (ortalama eğri) (gün) 4,5872 4,5872 %0,0000 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %10⁻⁴ / %10⁻³ / %0,01
- x = ln te
- O-1-06Yayımlanmış tablo değeri
Student t değerleri (aralıkların çarpanı)
Güven ve tahmin aralıklarında kullanılan t değerleri, yayımlanmış tabloyla.
El çözümü
- Tablot_{0{,}975;\,10} = 2{,}228,\quad t_{0{,}95;\,5} = 2{,}015,\quad t_{0{,}90;\,3} = 1{,}638
Dış kaynak: NIST/SEMATECH e-Handbook of Statistical Methods, Tablo 1.3.6.7.2
Motor ile karşılaştırma
Büyüklük Beklenen Motor Sapma Durum t (0,975; 10) 2,2280 2,2281 %0,0062 Uygun t (0,95; 5) 2,0150 2,0150 %0,0024 Uygun t (0,90; 3) 1,6380 1,6377 %0,0156 Uygun Kabul: bağıl sapma ≤ %0,03
- Tablo